شرایط و ضوابط

استاندارد نهال و توصیه های فنیخریدو کاشت نهال

مقدمه:


نهال استاندارد و گواهی شده یکی از عوامل بسیار تاثیرگذار درتولید محصولات سردرختی است. از این رو تلاش در جهت توسعه و ترویج آگاهی عمومی و دانش باغداران و نهال کاران برای استفاده از نهال استاندارد نقش مهمی در ارتقاء جایگاه صنعت باغبانی کشور دارد. این امر مستلزم کاربرد یافته های جدید تحقیقاتی در خصوص معرفی ارقام و پایه های تجاری جدید، احداث باغات مادری تامین کننده اندام تکثیری سالم و اصیل، اعمال مقررات نظارتی و کنترل کیفیت نهال در فرآیند تولید است. رعایت استانداردهای کمی و کیفی در جریان تولید نهال از جانب تولیدکننده، کنترل احراز این استانداردها توسط ناظرین و صدور گواهی های لازم قبل از توزیع و توجه به ضوابط فنی در جابجایی نهال میتواند پشتوانه خوبی برای ترغیب سرمایه گذاران برای احداث باغات تجاری میوه باشد.در اینجا سعی شده است تا ضمن بر شمردن مشخصات یک نهال استاندارد، توصیه های لاز م برای تهیه و تامین نهال به اختصار مورد بحث قرار گیرند .

شاخص های مهم نهال استاندارد درختان میوه:


مهمترین شاخص های کمی و کیفی نهال استاندارد در هنگام تهیه عبارتند از:
۱- نوع رقم و پایه مشخص باشد.
۲- سن پایه و رقم پیوندی به ترتیب دو و یک سال باشد.
۳- نهال فاقد ریشه غیرطبیعی و چنگالی باشد .
۴- ریشه نهال در محدوده طوقه بدون خمیدگی و پیچ خوردگی باشد.
۵-نهال بر حسب نوع رقم دارای تعداد ریشه کافی ، سالم و بدون گره و علائم غیرطبیعی باشد.
۶- نهال یک تنه ، ایستاده و شاخه بندی از ارتفاع مناسب شروع شده باشد.
۷- نهال دارای جوانه های سالم و خفته باشد.
۸- نهال بدون هرگونه علائم آلودگی، زخم و آثار حمله آفات و بیماری ها باشد.
۹- قطر ساقه نهال در ۲۰ سانتیمتری بالای محل پیوند و متناسب با ارتفاع نهال باشد.

توصیه های فنی برای تهیه نهال در نهالستان:


۱-پایه و رقم پیوندی: درختان میوه دارای ارقام مناسب کاشت دراقلیم های مختلف هستند. از این رو انتخاب پایه و رقم در درختان میوه بسیار اهمیت دارد. با عنایت به شرایط آب و هوایی و اقلیم محل احداث باغ، فاکتورهای مختلفی از جمله وضعیت خاک، توپوگرافی، درجه حرارت و … قابل توجه خواهند بود. در واقع با شناخت این مؤلفه ها می توان به انتخاب محصول، رقم و نوع پایه پرداخت. به طور کلی پایه ها در درختان میوه به دو دسته تقسیم می شوند:

۱) پایه های بذری که در نتیجه کاشت بذر بوجود می آیند و بر روی آنها پیوند زده میشود

۲) پایه های رویشی که با استفاده از بخشی از گیاه مادری تکثیر می شوند و خصوصیات مشابه گیاه مادری دارند و ازکشت بافت یا سایر روشهای رویشی (قلمه گیری، خوابانیدن و تقسیم بوته و… ) حاصل شده اند. ارقام پیوندی هر محصول هم ویژگی خاصی دارند و از نظر زمان گلدهی و رسیدن میوه، نوع استفاده، مقاومت به آفات و بیماری ها، فرم گلدهی، نوع استفاده و غیره متفاوتند.
بنابراین باغدار باید متناسب با شرایط خود و مشاوره با کارشناسان باغبانی نسبت به انتخاب رقم اقدام نماید.
۲- رقم گرده افشان: اغلب درختان میوه با محصولات سردرختی از جمله گیلاس، آلبالو، گردو، بادام، سیب، گلابی و… به دلیل خصوصیات فیزیولوژیکی و مکانیزم های خودناسازگاری، ناهمرسی گلهای نر و ماده و … نیاز به رقم گرده افشان مناسب برای تولید محصول تجاری دارند.
بنابراین به منظور باردهی مطلوب و بر اساس توصیه های کارشناسی،ضروری است در زمان کاشت تعدادی نهال از رقم گرده افشان در ترکیب قرار گیرند و با رعایت نقشه کاشت ، غرس شوند.
۳- انتخاب نهالستان دارای مجوز تولید: به موجب قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال، اشخاص حقیقی و حقوقی حائز شرایط لازم برای تولید نهال باید از مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال مجوز تولید دریافت نمایند، در چرخه رسمی به فعالیت بپردازند و پاسخگوی تولیدات خود باشند. از این جهت و با هدف استفاده از ظرفیت های قانونی درتضمین سرمایه گذاری در احداث باغات، شایسته است باغداران برای تهیه نهال به نهالستان های دارای مجوز تولید و شناسنامه دار مراجعه نمایند تا درصورت بروز هر گونه مشکل احتمالی امکان پیگیری حقوقی فراهم باشد.

۴- تهیه نهال از محل نهالستان: تولیدکنندگان نهال دارای مجوز قبلا محل نهالستان خود را به مؤسسه معرفی و از جنبه های مختلف تاییدیه دریافت کرده اند. این نهالستان ها مشکل بهداشتی ندارند. لذا توصیه اکید میشود که باغداران برای تهیه نهال، به نهالستان ها مراجعه نمایند تا اولاً نهال سالم دریافت کنند و با شرایط تولید آشنا شوند و در ضمن با بسیاری مشکلات ناخواسته روبرو نشوند. در محل نهالستان، تولیدکننده متعهد و پاسخگوی کیفیت و سلامت نهال است. تولیدکننده ها ارقام و پایه ها را خوب می شناسند در حالیکه سایر عرضه کننده های سیار، اغلب واسطه اند و فقط به فروش نهال و کسب سود شخصی فکر میکنند و بعدها امکانی برای یافتن آنها و مطالبه ضرر و زیان وارده وجود ندارد.
۵- تهیه نهال شناسه دار و همراه با فاکتور فروش: شناسه، شاخص کنترل و نظارت بر تولید نهال است. الصاق شناسه بر روی نهال نشان دهنده آن است که نهال در چرخه رسمی و در نهالستان دارای مجوز تولید شده است و کارشناسان مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال و کمیته فنی نهال استان بر تولید و عرضه آن نظارت دارند. نوع پایه و رقم در اینگونه نهال ها مشخص است و تولید کننده متعهد به پاسخگویی خواهد بود. کلیه اطلاعات مندرج بر روی این شناسه ها با بانک اطلاعات موجود در مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال مرتبط خواهد بود و در صورت بروز هرگونه مشکلی بین تولیدکننده و خریدار نهال امکان پیگیری و رفع مشکل وجود دارد.

۶- جابجایی و حمل و نقل نهال:
۱)ترجیحا نهال را از نزدیک ترین نهالستان دارای مجوز و تحت نظارت تهیه کنید. رعایت این نکته برای جلوگیری از انتقال آلودگی های نباتی که با نهال جابجا می شوند بسیار مهم است.
۲)ریشه نهال باید به طور کامل عاری از خاک و گل شستشو باشد و با سموم قارچکش ضدعفونی شود تا از انتقال بیماری های خاکزی جلوگیری به عمل آید.(در این نهالستان نهال ها به صورت گلدانی عرضه می شود).
۳)در صورت ریشه لخت بودن نهال ها را در دسته های ۲۵ تایی و به صورتی که تک تک نهال ها شناسه دار باشند برای جابجایی آماده کنید. این کار از اختلاط حین حمل و نقل که بعدها مشکل آفرین است جلوگیری خواهد نمود.
۴) بسته بندی نهال بدون گلدان در گونی کنفی نمدار یا پلاستیکی در دسته های۲۵ تایی برای ارسال به مناطق دور دست با کامیون اتاقدار برای جلوگیری از باد زدگی ریشه ها بسیار مؤثر است.
۵)اخذ گواهی بهداشت نباتی از جانب تولیدکننده قبل از جابجایی نهال ضروری است.

۷ – زمان کاشت نهال: برای کاشت نهال های گلدانی به صورت ریشه پر محدودیت زمان کاشت وجود ندارد اما  زمان مناسب کاشت نهال های های ریشه لخت(بدون گلدان) قبل از بازشدن جوانه ها و هنگامی است که جوانه ها کاملا در حال خواب هستند.رعایت دقیق این زمان به گیرایی بهتر نهال می انجامد.
۸- مشکلات تهیه نهال بدون شناسه:
۱)امکان هیچگونه حمایتی از نهال تولید شده بدون مجوز و فاقد شناسه نخواهد بود.
۲)امکان اختلاط ارقام در نهال های تولید شده توسط افراد بدون مجوز تولید نهال و نهال فاقد شناسه بسیار زیاد است چون نظارتی بر تولید آنها اعمال نشده است.
۳)امکان آلودگی نهال های فاقد شناسه و بدون مجوز بسیار است چون این نهال ها در شرایط غیر استاندارد تولید شده اند.
۴) نهال های فاقد شناسه و بدون مجوز اغلب توسط واسطه عرضه می شوند بنابراین در صورت بروز مشکل، ردیابی آنها مشکل و عملاً غیرممکن است.